Bocian biały jako symbol zanieczyszczenia środowiska
Bocian biały, jedna z najbardziej rozpoznawalnych ptaków krajobrazu wiejskiego, staje się dziś bezpośrednim symbolem pogarszającego się stanu środowiska spowodowanego działalnością człowieka. Najnowsze badania naukowe przeprowadzone w Aragonii dostarczają twardych danych na temat problemu, który do tej pory raczej się przeczuwało, niż dokładnie mierzyło: bardzo duża część tych ptaków regularnie połyka stałe odpady.
Analiza pokazuje, jak zła gospodarka odpadami i niektóre praktyki rolnicze głęboko zmieniają dietę i zdrowie tego gatunku, uznawanego za gatunek emblemę wielu obszarów wiejskich.
Analiza bocianów w Aragonii: ponad tysiąc ptaków potwierdza zjadanie odpadów
Badanie opublikowano w czasopiśmie naukowym „Ardeola” i dotyczy bociana białego (Ciconia ciconia). Zespół badawczy, złożony ze specjalistów z ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt La Alfranca oraz naukowców związanych z Uniwersytetem w Saragossie i Instytutem Rolno‑Spożywczym Aragonii, przeprowadził sekcje zwłok łącznie 1550 bocianów znalezionych w tym regionie.
Spośród tej grupy 1045 osobników miało wystarczającą ilość treści pokarmowej w przewodzie pokarmowym, by dało się ją zbadać. Wyniki są jednoznaczne: u 342 ptaków, czyli u 32,7%, stwierdzono obecność stałych zanieczyszczeń w układzie pokarmowym.
Co więcej, w 142 przypadkach (41,5% bocianów, u których wykryto odpady) odnotowano jednoczesną obecność dwóch lub więcej rodzajów śmieci. Świadczy to o powtarzającej się ekspozycji tych ptaków na różne źródła odpadów.
Śmieci w żołądku bocianów: gumki, plastik i silikon
W badaniu sklasyfikowano połknięte materiały w 12 kategoriach, przyjmując jako punkt odniesienia maksymalną objętość standardowej wypluwki (egagrópili) – 54 mililitry. Najczęściej spotykanym odpadem okazały się gumki recepturki, wykryte w 200 żołądkach, co odpowiada 19,1% wszystkich przebadanych ptaków.
Na kolejnych miejscach znalazły się:
- gumki elastyczne (najczęstszy odpad),
- silikon,
- tworzywa sztuczne nieelastyczne,
- szkło,
- metale i aluminium,
- fragmenty ceramiki, tkanin, sznurków roślinnych czy patyczków bambusowych.
Silikon obecny był w 6,3% żołądków, a plastiki nieelastyczne w 4,2%. Szkło stwierdzono w 4,7% przypadków, a metale i aluminium w 2,8%. Do tego dochodziły mniejsze fragmenty innych materiałów, które równie dobrze mogą uszkadzać przewód pokarmowy lub zaburzać trawienie.
Badacze łączą bezpośrednio tę nietypową „dietę” z żerowaniem na wysypiskach śmieci oraz z pozostawianiem gumek i innych odpadów na terenach rolniczych, gdzie ptaki szukają pożywienia.
Skutki dla zdrowia bociana białego i rola wysypisk
Zaleganie odpadów w przewodzie pokarmowym nie zawsze prowadzi natychmiast do śmierci, ale stanowi poważne zagrożenie dla kondycji ptaków. Choć niedrożność układu pokarmowego była bezpośrednią przyczyną jedynie 0,9% przyjęć do ośrodków leczenia, lekarze weterynarii udokumentowali pięć przypadków ciężkiej niedrożności, z nagromadzeniem ponad 200 mililitrów gum w żołądku.
Tak duża ilość obcych materiałów może uniemożliwiać prawidłowe pobieranie i trawienie pokarmu, prowadzić do wychudzenia, osłabienia, a w skrajnych przypadkach – do śmierci. Badanie podkreśla, że obecność śmieci w przewodzie pokarmowym nie zależy ani od wieku, ani od płci bocianów, co wskazuje na szeroko rozpowszechniony problem środowiskowy.
Jeśli chodzi o główne przyczyny trafiania bocianów do ośrodków rehabilitacji, na pierwszym miejscu znajdują się kolizje (46,8%), następnie porażenia prądem (23,7%), wypadnięcia z gniazda (9,6%) oraz potrącenia przez pojazdy (8,3%). Zanieczyszczenia w żołądku rzadziej są bezpośrednią przyczyną interwencji, ale wpływają na ogólny stan zdrowia i odporność ptaków, przez co stają się one bardziej podatne na inne zagrożenia.
Autorzy badania apelują o pilne działania: poprawę gospodarki odpadami na wysypiskach, zmianę praktyk rolniczych sprzyjających pozostawianiu śmieci na polach oraz zwiększenie świadomości społecznej. Zanieczyszczenie środowiska stałymi odpadami już dziś realnie odbija się na populacji bociana białego i może mieć długofalowe konsekwencje dla całych ekosystemów.
