Rodzaje gleby ze względu na pH
Gleba może być piaszczysta lub gliniasta, podmokła lub sucha, uboga w składniki pokarmowe albo bardzo żyzna. Można ją też podzielić ze względu na odczyn pH. Wyróżnia się gleby: kwaśne, zasadowe i obojętne. Podział wygląda następująco:
| Zakres pH | Rodzaj gleby |
|---|---|
| < 4,5 | silnie kwaśna |
| 4,5–5,5 | kwaśna |
| 5,6–6,5 | lekko kwaśna |
| 6,6–7,2 | obojętna |
| > 7,3 | zasadowa |
Na wielu terenach przeważają gleby kwaśne. Warto pamiętać, że odczyn nie jest cechą stałą – może się zmienić nawet w ciągu jednego sezonu.
Na pH wpływają m.in. kwaśne deszcze, nawożenie obornikiem, kompostem czy nawozami zielonymi. Zwykle prowadzą one do obniżenia pH, czyli zwiększenia kwasowości podłoża.
Jak sprawdzić pH gleby?
Każdy gatunek roślin ma własne wymagania glebowe – zarówno co do struktury, jak i odczynu. Aby uzyskać wysokie plony warzyw i owoców oraz zdrowy wzrost roślin ozdobnych, warto dopasować pH ziemi do ich potrzeb.
Jeśli dopiero planujesz ogród lub warzywnik, możesz wstępnie ocenić odczyn, obserwując rośliny dziko rosnące na działce. Na glebach kwaśnych często pojawiają się: stokrotka pospolita, szczaw polny, borówka brusznica, koniczyna polna. Na glebach zasadowych (alkalicznych) spotyka się m.in.: dzwonek jednostronny, wilczomlecz mały, babkę zwyczajną, fiołek polny.
Taka ocena jest jednak orientacyjna i nie sprawdza się w miejscach już intensywnie uprawianych. Wtedy najdokładniej zbada odczyn okręgowa stacja chemiczno-rolnicza – oprócz pH sprawdzi także zasobność gleby w składniki mineralne.
Samodzielnie pH gleby można sprawdzić, wykorzystując:
- elektroniczny miernik pH dostępny w sklepach ogrodniczych
- kwasomierz glebowy z płynem
- uniwersalny papierek lakmusowy
- obserwację roślin wskaźnikowych w ogrodzie
W przypadku kwasomierza niewielką ilość ziemi zalewa się specjalnym płynem i odczytuje wynik ze skali. Papierek lakmusowy to najtańsza metoda: próbkę gleby trzeba zalać wodą destylowaną, zanurzyć papierek w zawiesinie, a potem porównać barwę z dołączoną skalą.
W jakiej glebie uprawiać owoce, warzywa i rośliny ozdobne?
Większość roślin najlepiej rośnie na glebie obojętnej lub lekko kwaśnej. W podłożu silnie kwaśnym znajduje się sporo glinu, żelaza i manganu, które w nadmiarze szkodzą korzeniom. Utrudniają pobieranie wody i składników pokarmowych, co prowadzi do słabych plonów, podatności na choroby (np. kiłę kapuścianą, mączniaka rzekomego cebuli) i zamierania pędów.
Odczyn podłoża wpływa także na tempo rozkładu materii organicznej, a więc pośrednio na żyzność ziemi.
Warzywa, owoce i rośliny ozdobne mają odmienne wymagania co do pH. Dostosowanie odczynu do potrzeb gatunku pozwala uzyskać zdrowe, obfite plony i bujne kwitnienie. Przykładowo:
- w glebie o pH 6,2–6,7 dobrze rosną m.in. jabłonie, dynie, begonie
- pomidory i ziemniaki lepiej rozwijają się w podłożu nieco bardziej kwaśnym, o pH 5,5–6,2
Przed założeniem rabat lub warzywnika warto więc sprawdzić wymagania konkretnych roślin i porównać je z wynikiem badania gleby.
Jak poprawić jakość gleby?
Odczyn gleby można korygować. Jeśli ziemia jest zbyt kwaśna, stosuje się wapnowanie. Pomaga także dodatek kredy nawozowej lub gotowych nawozów odkwaszających z oferty sklepów ogrodniczych. Podczas wapnowania trzeba zachować odpowiednią przerwę przed siewem i sadzeniem roślin oraz ściśle przestrzegać zalecanych dawek – zbyt duża ilość wapna szkodzi strukturze gleby i roślinom.
Aby obniżyć pH (zakwasić glebę), ogrodnicy używają najczęściej kwaśnego torfu, nawozów zakwaszających lub ptasiego obornika. Można też sięgnąć po specjalistyczne nawozy przeznaczone dla roślin kwasolubnych, takich jak borówka amerykańska, azalie czy wrzosy.
